“Consent is niet alleen ‘ja’ of ‘nee’ zeggen. Het gaat over weten wat je wilt, en de moed hebben om dat uit te spreken.” Betty Martin
Het Wheel of Consent is een krachtig model, ontwikkeld door Dr. Betty Martin, dat inzicht geeft in de dynamiek van geven en ontvangen in menselijke interacties. Het model onderscheidt vier kwadranten: Geven (Serving), Nemen (Taking), Ontvangen (Receiving) en Toestaan (Allowing). Door bewust te worden van deze vier rollen leer je helderder communiceren, gezondere grenzen stellen en diepere verbinding aangaan met anderen. Bij Innervida zet Tatiana van Rijswijk het Wheel of Consent in als praktisch instrument binnen coaching, teamontwikkeling en leiderschapstrajecten.
Wat
Het Wheel of Consent is een praktijkgericht model voor bewust contact en heldere communicatie, ontwikkeld door Dr. Betty Martin na meer dan dertig jaar ervaring als chiropractor, facilitator, intimiteitscoach en docent. Het model stelt twee eenvoudige maar fundamentele vragen bij elke interactie: Wie doet er iets? En voor wie is het bedoeld?
Deze twee vragen creeren vier kwadranten, elk met een eigen dynamiek en een eigen leerervaring:
- Geven (Serving): je doet iets voor de ander, op de manier die de ander wil. Je stelt jezelf ten dienste van wat de ander nodig heeft.
- Nemen (Taking): je doet iets bij de ander op de manier die jij wil. Je verkent wat jou aantrekt en raakt, binnen de grenzen die de ander aangeeft.
- Ontvangen (Receiving): de ander doet iets voor jou, op de manier die jij wil. Je durft te vragen om wat je nodig hebt en staat jezelf toe het te ontvangen.
- Toestaan (Allowing): de ander doet iets bij jou op de manier die zij wil. Je geeft ruimte aan de ander om te verkennen, terwijl je je eigen grenzen bewaakt.
Elk kwadrant leert je iets anders over jezelf. Samen vormen ze een compleet beeld van hoe je je verhoudt tot anderen in contact, communicatie en samenwerking. Het model gaat niet alleen over aanraking. Het is toepasbaar op elke vorm van interactie: in relaties, in teams, in organisaties en in leiderschapssituaties.
Betty Martin beschrijft het Wheel of Consent in haar boek “The Art of Receiving and Giving: The Wheel of Consent” (2021). Zij is tevens medeoprichter van de School of Consent, waar professionals worden opgeleid in het werken met dit model.
Waarom
De meeste mensen denken dat ze weten wat geven en ontvangen betekent. Maar in de praktijk lopen deze rollen voortdurend door elkaar. Je denkt dat je geeft, terwijl je eigenlijk bezig bent met wat jij wil. Of je denkt dat je ontvangt, terwijl je in werkelijkheid alleen maar toestaat wat de ander wil, zonder zelf een keuze te maken.
Het Wheel of Consent maakt dit zichtbaar. Het biedt een taal en een structuur om bewuster om te gaan met de dynamiek van interacties. Dat levert concrete resultaten op:
- Helderder communicatie: je leert onderscheid maken tussen wat je wil, waar je toe bereid bent en waar je grens ligt.
- Gezondere grenzen: je ontwikkelt het vermogen om ja te zeggen als je ja bedoelt en nee te zeggen als je nee bedoelt, zonder schuldgevoel.
- Diepere verbinding: wanneer beide partijen weten vanuit welk kwadrant ze handelen, ontstaat er vertrouwen en veiligheid.
- Bewuster leiderschap: leiders die de vier kwadranten herkennen, kunnen effectiever samenwerken, delegeren en ruimte geven.
Het model is bijzonder waardevol in situaties waar patronen vastzitten: teams die langs elkaar heen werken, leiders die moeite hebben met loslaten, professionals die altijd maar geven zonder zelf te ontvangen. Het Wheel of Consent biedt een spiegel en een uitweg.
Voor wie
Het Wheel of Consent is geschikt voor iedereen die bereid is om eerlijk naar zichzelf en naar de dynamiek met anderen te kijken. In de praktijk werken we bij Innervida met dit model in diverse contexten:
- Coaches en trainers die dieper willen werken met thema’s als grenzen, autonomie en verbinding.
- Leiders en managers die bewuster willen omgaan met geven, ontvangen en delegeren binnen hun team.
- Teams die willen werken aan veiligheid, vertrouwen en heldere communicatie.
- Professionals in de zorg, het onderwijs en de hulpverlening die dagelijks te maken hebben met de dynamiek van geven en grenzen.
- Individuen die persoonlijk willen groeien in zelfbewustzijn en het stellen van grenzen.
Meer weten over het Wheel of Consent of hoe dit model past binnen jouw ontwikkeling of organisatie? Neem contact op met Tatiana van Rijswijk, tatiana@innervida.nl.
Tatiana van Rijswijk-Koot
Directeur-Eigenaar, Human Experience expert, Senior executive trainer-coach, systemisch facilitator en culture and change expert.
Meer weten over hoe het Wheel of Consent jou of jouw organisatie kan helpen? Neem contact op met een van onze experts!
Vraag het Tatiana!Veel gestelde vragen
Het Wheel of Consent is een model voor bewust contact en heldere communicatie, ontwikkeld door Dr. Betty Martin. Betty Martin is chiropractor, facilitator, intimiteitscoach en auteur. Na meer dan dertig jaar werken met duizenden clienten en studenten ontdekte ze terugkerende patronen in hoe mensen omgaan met geven, ontvangen en grenzen.
Het model is gebaseerd op twee fundamentele vragen: "Wie doet er iets?" en "Voor wie is het bedoeld?" Deze twee vragen creeren vier kwadranten, elk met een eigen ervaring en een eigen leerpotentieel. Betty Martin beschreef het model uitgebreid in haar boek "The Art of Receiving and Giving: The Wheel of Consent" uit 2021.
Bij Innervida passen we het Wheel of Consent toe als praktisch instrument in coaching en teamontwikkeling. Het model biedt een taal voor iets dat veel mensen intuïtief aanvoelen maar moeilijk kunnen benoemen: de subtiele dynamiek van wat er werkelijk gebeurt wanneer twee mensen iets met of voor elkaar doen.
Het Wheel of Consent kent vier kwadranten die ontstaan door twee vragen te combineren: wie doet er iets, en voor wie is het bedoeld?
Geven (Serving): je doet iets en het is voor de ander. Je stelt je in dienst van wat de ander nodig heeft. De valkuil is people-pleasing: geven zonder dat erom gevraagd is, of geven ten koste van jezelf.
Nemen (Taking): je doet iets en het is voor jezelf. Je verkent wat jij prettig vindt, binnen de grenzen die de ander aangeeft. De valkuil is over grenzen gaan: nemen zonder toestemming.
Ontvangen (Receiving): de ander doet iets en het is voor jou. Je vraagt om wat je nodig hebt en staat jezelf toe het te ontvangen. De valkuil is aanspraak maken: verwachten dat de ander vanzelf weet wat je nodig hebt.
Toestaan (Allowing): de ander doet iets en het is voor hen. Je geeft ruimte aan de ander om te verkennen, terwijl je je eigen grenzen bewaakt. De valkuil is ondergaan: toestaan terwijl je eigenlijk niet wilt.
Elk kwadrant heeft dus een gezonde kant en een schaduwkant. Het bewust worden van in welk kwadrant je je bevindt, en of je daar ook echt wilt zijn, is de kern van het werken met dit model.
"De vier kwadranten zijn geen categorieen waar je in past. Het zijn ervaringen die je kunt verkennen." Betty Martin
Dit onderscheid is een van de meest waardevolle inzichten uit het Wheel of Consent. Het verschil zit in de motivatie achter je handeling.
'Willen' betekent dat iets voor jou is. Je wilt iemands hand vasthouden omdat je behoefte hebt aan contact. Je wilt naar een feest omdat je er zin in hebt. De actie is voor jou.
'Bereid zijn' betekent dat je iets doet voor de ander, omdat je daar ok mee bent, ook al is het niet jouw eerste keuze. Je bent bereid langer te blijven op een feest omdat je vriendin dat graag wil. De actie is voor de ander, maar je hebt er bewust mee ingestemd.
Het probleem ontstaat wanneer mensen niet meer weten of ze iets doen omdat ze het willen, of omdat ze het gewend zijn om bereid te zijn. In veel relaties en werkverbanden raken deze twee zo met elkaar verweven dat mensen vergeten wat ze eigenlijk zelf willen.
Het Wheel of Consent biedt structuur om dit onderscheid terug te vinden. Bij Innervida gebruiken we dit inzicht in coachingstrajecten waar professionals worstelen met overbelasting, moeite met grenzen stellen of het gevoel altijd voor anderen klaar te moeten staan.
Het 3 Minuten Spel is een praktische oefening die Betty Martin heeft ontwikkeld om de vier kwadranten van het Wheel of Consent ervaringsgericht te leren kennen. De oefening werd oorspronkelijk bedacht door Harry Faddis en vervolgens door Martin aangepast voor het Wheel of Consent.
Het spel werkt als volgt: twee personen nemen om de beurt de verschillende rollen in. Bij de Nemen/Toestaan dynamiek vraagt de ene persoon: "Mag ik je hand aanraken op de manier die ik wil, gedurende drie minuten?" De ander geeft aan of dat ok is en benoemt eventuele grenzen. Bij de Geven/Ontvangen dynamiek vraagt de ontvanger: "Wil je mijn hand aanraken op de manier die ik wil, gedurende drie minuten?"
De kracht van deze eenvoudige oefening zit in het bewust ervaren van elk kwadrant. Veel mensen ontdekken dat ze sommige kwadranten makkelijk vinden en andere verrassend lastig. Misschien voel je je ongemakkelijk bij nemen, omdat het egoistisch voelt. Of je merkt dat je moeite hebt met echt ontvangen, omdat je het niet gewend bent om te vragen om wat je nodig hebt.
Bij Innervida gebruiken we variaties op dit spel, ook in niet-fysieke contexten, om teams en individuen bewust te maken van hun patronen in geven en ontvangen.
"Het 3 Minuten Spel is geen spelletje. Het is een oefening in eerlijkheid naar jezelf." Betty Martin
Binnen coaching biedt het Wheel of Consent een concreet kader voor thema's die anders moeilijk grijpbaar zijn: grenzen stellen, hulp vragen, loslaten, en de balans tussen geven en ontvangen. Het model maakt zichtbaar in welk kwadrant iemand het meest verblijft en welke kwadranten worden vermeden.
Een leider die altijd in het kwadrant van Geven zit, geeft voortdurend maar ontvangt zelden. Dit leidt op den duur tot uitputting en het gevoel niet gezien te worden. Een teamlid dat vooral in Toestaan zit, gaat mee met wat anderen willen zonder eigen behoeften te uiten, wat leidt tot passiviteit en onvrede.
In teamontwikkeling helpt het Wheel of Consent bij het verhelderen van onderlinge dynamieken. Wie neemt er altijd initiatief? Wie past zich voortdurend aan? Waar ontstaan misverstanden doordat mensen denken dat ze geven terwijl ze eigenlijk nemen? Deze bewustwording opent gesprekken die anders niet plaatsvinden.
Bij Innervida integreert Tatiana van Rijswijk het Wheel of Consent in trajecten voor leiderschapsontwikkeling, teamcoaching en persoonlijke groei. Het model sluit naadloos aan bij andere methodieken die wij hanteren, zoals Circulair Leiderschap en ACT, omdat ze allemaal vertrekken vanuit bewustzijn, keuze en gelijkwaardigheid.
"In elk team waar de communicatie vastloopt, speelt onbewust de vraag: wie doet dit eigenlijk voor wie?" Tatiana van Rijswijk
Elk kwadrant heeft een gezonde vorm en een schaduwvorm. De schaduwkant ontstaat wanneer iemand in een kwadrant zit zonder bewuste instemming, van zichzelf of van de ander.
De schaduw van Geven is zelfopoffering of people-pleasing. Je geeft zonder dat erom gevraagd is, of je blijft geven terwijl je eigenlijk leeg bent. Veel professionals in de zorg en hulpverlening herkennen dit patroon.
De schaduw van Nemen is grensoverschrijding. Je neemt iets zonder toestemming van de ander, bewust of onbewust. Dit kan varieren van subtiel (iemands tijd innemen zonder te vragen) tot ernstig.
De schaduw van Ontvangen is aanmatiging. Je verwacht dat de ander vanzelf weet wat je nodig hebt en je wordt boos of teleurgesteld wanneer dat niet gebeurt.
De schaduw van Toestaan is ondergaan. Je laat dingen toe die je eigenlijk niet wilt, omdat je het moeilijk vindt om nee te zeggen. Dit kan leiden tot wrok, passiviteit of het gevoel dat je stem er niet toe doet.
Het herkennen van deze schaduwkanten is geen oordeel. Het zijn overlevingsmechanismen die iedereen in meer of mindere mate gebruikt. Het Wheel of Consent biedt een weg terug naar bewuste keuze, door steeds opnieuw de twee kernvragen te stellen: wie doet er iets, en voor wie is het bedoeld?
"De schaduwkanten van het Wheel of Consent zijn geen fouten. Het zijn uitnodigingen om eerlijker te worden naar jezelf." Betty Martin
Het Wheel of Consent is geschikt voor iedereen die bewuster wil omgaan met geven, ontvangen en grenzen, zowel in professionele als in persoonlijke relaties.
In de praktijk is het model bijzonder waardevol voor coaches, trainers en therapeuten die werken met thema's als grenzen, autonomie en verbinding. Het biedt een concreet kader dat verder gaat dan abstracte adviezen over 'grenzen stellen'.
Leiders en managers ontdekken via het model hun eigen patronen in geven en ontvangen, en hoe die patronen de dynamiek in hun team beinvloeden. Professionals in de zorg, het onderwijs en de hulpverlening, die dagelijks te maken hebben met de spanning tussen geven en zelfzorg, vinden in het Wheel of Consent een praktische benadering die direct toepasbaar is.
Bij Innervida bieden we het Wheel of Consent aan binnen individuele coachingstrajecten, teamcoaching en trainingen. Het model is niet sectorgebonden. Wat mensen verbindt die ermee werken, is de bereidheid om eerlijk naar zichzelf te kijken en bewuster te kiezen hoe ze zich verhouden tot anderen.
"Het Wheel of Consent is geen techniek die je leert. Het is een bewustzijn dat je ontwikkelt." Tatiana van Rijswijk
Wat is het verband tussen het Wheel of Consent en het stellen van grenzen?
Grenzen stellen klinkt eenvoudig: zeg gewoon nee. Maar in de praktijk is het een van de moeilijkste dingen die er zijn. Het Wheel of Consent biedt een genuanceerder perspectief dan het simpele ja-of-nee verhaal.
Het model laat zien dat grenzen niet alleen gaan over wat je niet wilt. Ze gaan ook over weten wat je wel wilt, en dat durven uitspreken. Iemand die moeite heeft met grenzen, heeft vaak niet alleen een probleem met nee zeggen. Diezelfde persoon heeft waarschijnlijk ook moeite met echt vragen om wat hij of zij nodig heeft.
Het Wheel of Consent werkt met een vierstappenproces: opmerken wat je voelt, vertrouwen op wat je opmerkt, waarde hechten aan wat je opmerkt, en communiceren wat er gezegd moet worden. Dit proces, herhaald in de veiligheid van oefeningen en coaching, versterkt het vermogen om grenzen te voelen voordat ze worden overschreden.
Bij Innervida zien we dat het werken met het Wheel of Consent bijzonder effectief is voor mensen die een patroon hebben van overaanpassing: altijd klaarstaan voor anderen, altijd ja zeggen, altijd in het kwadrant van Geven of Toestaan zitten. Het model biedt een weg naar de kwadranten van Nemen en Ontvangen, waar de eigen behoeften centraal staan.
"Een grens is geen muur. Het is een deur die jij beheert." Tatiana van Rijswijk
Laten we samen iets moois
beginnen!
Heb je een vraag of wil je gewoon even sparren?
Mail naar sparren@innervida.nl